سقوط تاورکرین در خیابان پیامبر شرقی تهران؛ ۵ واحد مسکونی و ۹ خودرو آسیب دیدند

سقوط یک دستگاه تاورکرین در پروژه ساختمانی خیابان پیامبر شرقی تهران، بخشی از یک ساختمان مسکونی پنج‌طبقه را تخریب کرد و به ۹ خودروی پارک‌شده خسارت وارد کرد؛ حادثه‌ای که بار دیگر زنگ خطر را برای ایمنی کارگاه‌های ساختمانی پایتخت به صدا درآورده است.**

جزئیات حادثه

به گزارش روابط عمومی سازمان آتش‌نشانی تهران، ساعت ۱۳:۳۵ روز دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۴۰۵، سقوط یک دستگاه تاورکرین در پروژه احداث برج‌های مسکونی واقع در خیابان پیامبر شرقی به سامانه ۱۲۵ اعلام شد. نیروهای آتش‌نشانی از دو ایستگاه عملیاتی در کمتر از چهار دقیقه به محل حادثه رسیدند و مشاهده کردند که بخشی از سازه تاورکرین به دلایل نامشخصی سقوط کرده و روی یک ساختمان مسکونی پنج‌طبقه مجاور آوار شده است .

بر اثر این حادثه، پنج واحد مسکونی در طبقات دوم، سوم و چهارم ساختمان دچار خسارت شدند و بخش‌هایی از دیوارها، شیشه‌ها و پنجره‌های آنها تخریب شد. همچنین ۹ دستگاه خودروی پارک‌شده در حاشیه خیابان بر اثر سقوط قطعات تاورکرین و ریزش آوار آسیب دیدند .

اپراتور ۳۵ ساله تاورکرین که در اتاقک فرمان محبوس شده بود، با تلاش نیروهای امدادی نجات یافت و برای درمان به اورژانس تحویل داده شد. یک جوان ۱۸ ساله و یک بانوی ۶۰ ساله نیز بر اثر شوک ناشی از حادثه تحت مراقبت پزشکی قرار گرفتند .

چرا حوادث تاورکرین در تهران تکرار می‌شود؟

حادثه سقوط تاورکرین در خیابان پیامبر شرقی، نخستین مورد از این دست در تهران نیست. بررسی‌ها نشان می‌دهد این حوادث ریشه در مجموعه‌ای از عوامل ساختاری و نظارتی دارد که در طول سال‌ها انباشته شده‌اند.

۱. تخلف از ضوابط طرح تفصیلی در صدور مجوز

بر اساس ضوابط طرح تفصیلی تهران، برج‌سازی نیازمند رعایت حداقل عرض معبر است. برای ساخت برج، عرض کوچه یا خیابان باید حداقل ۱۲ متر باشد و اگر برج ۱۲ طبقه یا بیشتر باشد، عرض معبر باید حداقل ۲۰ متر باشد. با این حال، در طول یک دهه گذشته، این شروط برای بسیاری از پروژه‌های بلندمرتبه در مناطق مختلف تهران رعایت نشده است .

۲. ضعف در نظام نظارت و بازرسی

قانون نظام مهندسی ساختمان، شهرداری را موظف کرده برای هر پروژه ساختمانی «بازرس» تعیین کند تا بر کار مهندس ناظر، سازنده و پیمانکار نظارت داشته باشد. اما در تهران، بازرس ساختمان عملاً وجود ندارد و مهندس ناظر همزمان وظایف نظارتی و بازرسی را انجام می‌دهد که این خود باعث تضاد منافع و کاهش اثربخشی نظارت می‌شود .

۳. فرسودگی تجهیزات و تحریم

تحریم‌ها موجب شده است صنعت ساختمان ایران از تجهیزات پیشرفته و به‌روز محروم بماند. بسیاری از تاورکرین‌های فعال در کشور نیازمند تعمیر و بازسازی اساسی هستند و مستهلک‌شدن این تجهیزات، خود عاملی برای بروز حوادث محسوب می‌شود

۴. آمار نگران‌کننده تجهیزات فاقد استاندارد

بر اساس اعلام رئیس کمیته ایمنی شورای شهر تهران، بیش از ۵۰۰ تاورکرین در تهران وجود دارد که از این تعداد، **۱۵۰ تاورکرین فاقد استاندارد** است و **۱۹۰ اپراتور فاقد گواهینامه** هستند . این آمار نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از تجهیزات سنگین فعال در پایتخت، فاقد شرایط ایمن لازم برای بهره‌برداری هستند.

۵. خلط مسئولیت‌ها میان ناظر و مجری

کارشناسان تأکید دارند که مسئولیت اجرای صحیح عملیات، ایمنی کارگاه و تجهیزات مورد استفاده، بر عهده مجری ذی‌صلاح پروژه است و ناظر تنها در حدود وظایف قانونی خود بر حسن اجرای مقررات نظارت می‌کند. اما در بسیاری از پروژه‌ها، این دو نقش با یکدیگر خلط می‌شود و همین امر باعث می‌شود مسئولیت‌ها به‌درستی تعریف نشوند .

الزامات قانونی که نادیده گرفته می‌شوند

مقررات ملی ساختمان برای بهره‌برداری از تاورکرین الزامات مشخصی پیش‌بینی کرده است. مطابق مبحث دوازدهم، تاورکرین باید در دوره‌های زمانی معین توسط شرکت‌های بازرسی دارای صلاحیت مورد بازرسی فنی قرار گیرد و گواهینامه سلامت فنی معتبر که معمولاً ۶ ماه اعتبار دارد، دریافت کند .

علاوه بر آن، پیش از آغاز هر شیفت کاری، اپراتور موظف است بخش‌هایی از تاور را بازرسی روزانه انجام دهد تا از سلامت ظاهری و عملکرد دستگاه اطمینان حاصل کند. رعایت این الزامات، بخش جدایی‌ناپذیر نظام ایمنی کارگاه است .

ضرورت بازنگری در نظام ایمنی ساخت‌وساز

حادثه سقوط تاورکرین در خیابان پیامبر شرقی، تنها یک «حادثه ساختمانی» ساده نیست؛ این یک بحران ایمنی شهری است که نیازمند بازنگری فوری در نظام نظارت است. در بافت‌های متراکم مسکونی، ضریب ریسک به شدت بالاست و شهرداری باید برای نصب جرثقیل در این نقاط، ضوابط سخت‌گیرانه‌تری اعمال کند .

کارشناسان معتقدند تا زمان انتشار گزارش رسمی بازرسان اداره کار و بررسی کارشناسی علت دقیق حادثه، نمی‌توان منشأ فنی یا مدیریتی آن را با قطعیت مشخص کرد. اما فارغ از علت این حادثه، یک واقعیت انکارناپذیر است: نظام حکمرانی ایمنی در ساخت‌وساز با چالش‌های جدی روبه‌روست و تا زمانی که نظارت بر تجهیزات سنگین کارگاهی به‌صورت سیستماتیک و مستمر انجام نشود، احتمال تکرار چنین حوادثی وجود خواهد داشت .

مسعود درخشان نسب

نوشته شده توسط: modir modir